مصطفى النوراني الاردبيلي

67

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )

* كنگر [ مشخصات ] كنگر را به عربى حرشف مىنامند . برگ كنگر بزرگتر از كاهو و با رطوبت و چسبندگى است . در تحفه حكيم مؤمن گويد : كنگر مبهّى ، مدرّ بول ، حابس طبع ، مسخّن گرده و مثانه ، محرّك جماع ، محلل باد ، هضم كننده غذا و نافع قرحه شش ، انقباض اطراف عضله و جراحت امعاء است و ضماد آن جهت داء الثعلب و خوشبو كردن عرق به كار مىرود . در كنگر املاح بسيارى وجود دارد . ترشحات غدد را زياد مىكند و براى كليه و مثانه مضر است . اما ريشه آن براى كليه و مثانه مفيد است . هضم غذا را آسان مىكند و جراحات روده را التيام مىبخشد و براى مرض پيسى خيلى زياد توصيه شده است . كنگر چو برآورد سر از خاك زمين گفت خرما نتوان خورد از اين خار كه كشتيم كنگر را در عربى عكوب ، سلين و خربع مىگويند و در كتب قديم حرشف ، كندل ، جندل ، كعيب ، كعوب و عقود ذكر كرده‌اند . زادگاه اوليه كنگر صحارى خشك ايران و آسيا و آفريقا مىباشد . كنگر چند نوع دارد : ماشكاعى ، طوبه ، كافيلو و كنگر خر مىگويند . البته خر به معنى بزرگ مىباشد . كنگر داراى ويتامينهاى E , B , A مىباشد و نيز داراى هورمونهاى گياهى مىباشد . براى تقويت غرايز جنسى مفيد است . ولى تنها يك مقوى ساده نيست بلكه محرك شهوت بوده و آن را لذت بخش مىكند و براى معالجه برص و مرض پيسى مفيد است . آب آن را گرفته با يك سوم آن موم و روغن مخلوط كرده ، ماليدن آن روى لكه‌هاى برص مفيد است . كنگر بادشكن و پيشاب‌آور بوده از اسهال جلوگيرى مىكند و براى مرض قند خوب مىباشد ، هضم غذا را ساده مىكند ، كليه و مثانه را گرم مىكند ، زخم ريه و جراحات روده را التيام مىبخشد ، ضماد آن جهت معالجه گرى و ريزش مو مفيد است . « 1 »

--> ( 1 ) - زبان خوراكيها ، دكتر غياث الدين جزايرى ، ص 34 .